Leven met angst – hoe pak ik dat aan?

Dit is het vierde deel in mijn blogreeks over “Leven met angst”. De vorige delen zijn:

  1. Inleiding
  2. Soorten angst.
  3. Oorzaak en gevolg.

Mijn blogreeks en mijn presentatie gaan over leven met angst, niet over leven zonder angst. We willen niet door het leven gaan als Evel Knievel, de beroemde, onbevreesde stuntman! Maar het mag misschien een beetje minder zijn als je veel last hebt van angsten? Wat volgt zijn een aantal technieken die ik zelf gebruik, als er een bijsluiter was zou er op staan “te gebruiken vóór een angstaanval”. Voor acute gevallen heb ik een paar trucs op het einde.

Evel Knievel…

Meditatie.

Alles is mindfulness tegenwoordig. Er zijn cursussen zat en zelfs apps op je smartphone. Het is een modeverschijnsel geworden. Er is niks mis met deze vorm van meditatie, maar het is nuttig na te gaan of dit bij je past. Er zijn ook minder positieve aspecten. (zie artikel in referenties). In de jaren ’70 sprak iedereen over TCM (transcendente meditatie), vooral omdat de Beatles het deden. Ikzelf heb eind jaren ’80 autogene training geleerd tegen angst. Het werd ontwikkeld door een Duitse arts en wordt wel eens westerse meditatie genoemd. Het is eigenlijk vooral een vorm van zelfhypnose. En hier wil ik een belangrijk punt maken: vele vormen van meditatie bevatten zelfhypnose, ook mindfulness of een simpele bodyscan. Dat is ok, maar wees je bewust waar je mee bezig bent.

Wat je al niet moet doen voor een job…

In veel meditatietechnieken spreekt men over het innemen van een metapostie. We kennen dat ook in NLP. Je gaat je ervaring of gedachten bekijken als een toeschouwer buiten jezelf. Je gaat dus van het toneel en gaat in de zaal zitten… In NLP kunnen daar interventies bij horen zoals een gebeurtenis als een film bekijken. Ik wil daar niet te veel op ingaan omdat je zulke interventies met een goede en ervaren coach of therapeut moet doen. Niet aan de hand van een blogpost of een Youtube filmpje… Ik heb het ook moeilijk met die metapositie. We zijn tenslotte geen oosterse guru’s die heel de dag op een berg gaan zitten mediteren in een gewaad. We moeten nog functioneren in onze dagelijkse wereld. Maar als je het zoals alles met mate doet in een meditatiesessie kan het helpen om angsten te verminderen. En je weet het: denk NIET aan een roze olifant…

Routine.

Dat lijkt misschien een rare techniek, maar ik leg het uit. Wat doen militairen, politie, brandweer en astronauten om taken automatisch uit te voeren, als routine, zonder angst? Ze trainen, trainen en trainen nog eens. Liefst zo realistisch mogelijk, in een simulator of diets meer. In 2003 lag ik in een Soyuz cabine naast onze astronaut Frank De Winne. Het was natuurlijk de trainingsmodule in een hangar in Sterrenstad bij Moskou. Ik voelde me al een beetje claustrofobisch in die kleine sonde en vroeg hem of hij geen angst had toen dat tuig dan ook nog op een grote raket staat, klaar om in de ruimte gekatapulteerd te worden. Het antwoord was “Nee, als je angst hebt moet je stoppen”. Ik heb het lang moeilijk gehad met dat antwoord, maar begrijp het nu beter in het licht van die routine reflex. Die kosmonauten hebben jaren lang getraind, liggen daar en gaan hun checklists na en gaan “through the motions” zoals men zegt. Dat geeft een vertrouwd gevoel en houdt angst buiten.

Dat kunnen wij dus ook doen. En denk er aan om je bubbel altijd een klein beetje te rekken… Als je angst hebt in het verkeer maak dan een kleine trip met een vertrouwd iemand, herhaal dat een paar keer to je je beter op je gemak voelt. Ga dan wat verder. Tot je alleen een uitstap kan maken. En redeneer positief met jezelf als je met zo’n training bezig bent. Breek jezelf niet mentaal af. Kleine stapjes. En deel je gevoel of angst met anderen. Dat deed ik ook allemaal toen ik vliegangst had. Ik heb nu al heel veel gevlogen, maar ben nog altijd niet op mijn gemak bij heel veel turbulentie. Dan ga ik autogene training doen, met mezelf positief praten, met anderen… Zo was ik eens op een vlucht van Dublin naar London waarbij we in Heathrow moesten rondcirkelen, omdat het zoals gewoonlijk te druk was daar. In een onweer. Ik heb me zo in trance gebracht met autogene training dat ik er van genoot door die torenhoge wolken te vliegen, het leek of ik zelf vloog zonder vliegtuig. Misschien een stapje of vleugel te ver, maar heerlijk en ik zweer zonder drugs of alcohol!

Empathie.

Iets waar ik de laatste tijd mee geconfronteerd ben. Leer empathie met jezelf te ontwikkelen. Leer wat mild te zijn voor jezelf. Er gebeuren soms vervelende dingen en de wereld is niet perfect. Denk aan de tapijtknopers in Perzië die opzettelijk een fout maken in iedere tapijt, want de perfectie is niet van deze wereld…. Als je in Washington DC naar het Smithsonian museum gaat kijken naar de “Declaration of Independence”, het beroemde document dat de stichters van de Amerikaanse unie opstelden, zal je daar fouten in vinden die met de hand verbeterd zijn. Als dat in zo’n document mag moet jou Word verslag voor je baas misschien ook niet perfect zijn… (Je kan hem altijd deze blog tonen).

Pas op! Dit is geen zelfmedelijden! empathie is positief, constructief en actief. Zelfmedelijden is negatief, afbrekend en passief. Ik ben toch zo’n sukkelaar! Het voordeel van empathie is dat je ook leert milder te zijn naar anderen. Iedereen voert een interne strijd waar je niks van afweet…

In oosterse meditatie komt dit vaak terug. Moderne meesters zoals Jack Kornfield of de Vietnamese monnik Thich-Nhat-Hanh hebben er meditaties en boeken over gemaakt. Zoek maar eens op het internet naar meditaties over “compassion” of “Love”.

Als je meer empathie of begrip voor jezelf hebt, zullen je angsten minder belangrijk worden. Ze zijn niet meer zo groot en onoverkomelijk. Je leert dat falen bij het leven hoort en dat alles niet altijd perfect loopt. Het gaat er niet om hoeveel keer je valt, wel om hoeveel keer je terug opstaat… Durf je kwetsbaar op te stellen en geniet van de kleine dingen…

Humor!

Humor mensen, humor! Lach met jezelf, lach met de wereld. Kijk naar een grappige film. Wie zei er ook weer dat humor het beste medicijn is ? Hoeveel keer heb ik met mijn vader gekeken naar de Pink Panther films met Peter Sellers in de hoofdrol? Het hielp ook dat mijn vader erg op hem leek. Hoeveel keer was ik “Kato”, de nederige dienaar toen hij me opbelde in zijn Inspector Clouseau stem? Happy memories. Als je niet weet waar ik het over heb is het dringend tijd om op Netflix of zo te gaan zoeken.

Disaster strikes!

Het gebeurt toch, je hebt een angstaanval. Wat kan je doen?

Ademhaling.

Leer – op voorhand! – een ademhalingstechniek om je te kalmeren. Dat werkt echt en is ongelooflijk belangrijk. Het geeft je ook dat moment om even na te denken over wat er gebeurt. Er zijn verschillende technieken zoals eenvoudig je ademhaling tellen en trager gaan ademen. Langer uit- dan inademen. Of box-breathing waarbij je inademt- adem vasthoudt-uitademt en weer adem vasthoudt. En natuurlijk hou je een plastic zakje bij de hand om in te ademen als je echt hyperventilatie krijgt. Ik vond onlangs een mooi filmpje over ademhalingstechnieken voor hartcoherentie van Katrien Geeraerts.

Jaren geleden heb ik een survivalcursus voor zeilers gevolgd in een veiligheidscentrum in de Rotterdamse haven. Ik heb me toen spijtig genoeg ook laten overhalen om de proef “auto in het water” mee te doen… Mij zal je niet meer dicht langs de kademuren in Antwerpen zien rijden! Maar die instructeurs vertelden me dat ze maar één ding proberen te trainen bij de mensen: om heel even te proberen paniekreacties opzij te zetten en na te denken. Zelfs een fractie van een seconde.

Ankers.

Het beste hou ik natuurlijk voor laatst. Ankers. Het is een techniek die iedereen onbewust kent. Ik ben er altijd zeer bedacht voor dat anderen geen ankers bij mij zetten. Wat bedoel ik nu? Ankers zijn een beweging met/of geluid die je maakt en die je associeert met een gevoel of een toestand. In NLP zetten we een positief anker dat we dan kunnen activeren als er iets negatief gebeurt. Zo maak ik een bepaalde beweging en geluid telkens ik een looptraining heb gedaan en de endorfines lekker op gang komen. Als ik dan stress of angst of iets negatief ervaar, vuur ik dat anker terug af om om te zetten naar een positief gevoel. Klinkt raar maar je ervaart vaak ankers: de schoolmeester of ouder die met zijn vinger zwaait. Een hypnotiseur of therapeut zal vaak een anker zetten als veiligheid om je terug te halen… Oh en weet je nog het belletje van Pavlov en zijn honden… Ja honden kennen ook ankers. Begin er mee en gebruik ze in angstsituaties!

Ik wens je veel succes!

Referenties:

  • How too much mindfulness can spike anxiety

Link: bbc.com/worklife/article/20210202-how-mindfulness-can-blunt-your-feelings-and-spike-anxiety

  • Lillördag: Sweden’s workers destress with ‘Little Saturday’

Link: bbc.com/worklife/article/20210129-lillrdag-swedens-workers-destress-with-little-saturday

  • Perfectionisme: “Zeg me dat ik oké ben”, Marcel Hendrickx
  • ademhaling: hartcoherentie

Link: youtu.be/F89GLQOQKeg

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.